Stanisław Pstrokoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stanisław Pstrokoński
biskup chełmski
Herb Stanisław Pstrokoński
Kraj działania Rzeczpospolita Obojga Narodów
Data urodzenia 1590
Data śmierci 17 czerwca 1657
biskup chełmski
Okres sprawowania 19 marca 1645-1657
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1622
Sakra biskupia 22 grudnia 1644

Stanisław Pstrokoński z Burzenina herbu Poraj, (ur. w 1590, zm. 17 czerwca 1657 na Węgrzech) – biskup chełmski (przed 22 grudnia 1644-17 czerwca 1657), jezuita, proboszcz płocki.

Życiorys

Ojcem jego prawdopodobnie był magnat Zbigniew Pstrokoński herbu Poraj, a matką Barbara Gajewska.

Był krewnym biskupa włocławskiego Macieja Pstrokońskiego (ok. 1553-1609). Studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie w Padwie.

Lata młodzieńcze spędził na dworze króla polskiego Zygmunta III Wazy, którego później został spowiednikiem. Początkowo zamierzał poświecić się służbie zakonnej i dlatego wstąpił 7 września 1613 r. w Rzymie do jezuitów, gdzie ukończył studia i otrzymał święcenia kapłańskie. Studiował filozofię, matematykę i astronomię w Kaliszu 1615-17. Był księdzem jezuitą w Poznaniu w 1622 r., gdzie studiował teologię (w l. 1619-22). Został w tym mieście profesorem matematyki (w l. 1618-19) i uczył w Kaliszu (w l. 1623-25). Był misjonarzem w Lublinie (w l. 1626-27), prefektem szkół oraz spowiednikiem ksieni benedyktynek w Sandomierzu (w l. 1627-30).

Został spowiednikiem księcia, a następnie króla Władysława IV Wazy (w l. 1630-48),

Na prośbę króla dyspensowany 6 marca 1644 r. w Wilnie od ślubów zakonnych przez papieża, stał się księdzem świeckim. Następnie został proboszczem płockim, kanonikiem warmińskim, archidiakonem kaliskim i opatem komendatoryjnym tynieckim. Został biskupem chełmskim, konsekrowany w Warszawie 19 marca 1645 r. Na dworze królewskim przebywali w tych czasach jezuici kaznodzieje królewscy: Sebastian Łajszczewski (1629-35), Maciej Kazimierz Sarbiewski (1636-39) i Stanisław Tomisławski (1641-44), oraz Andrzej Bobola. Brał udział jako kapelan królewski wyprawie moskiewskiej Władysława IV, w l. 1633-34, a z nim księża; Jakub Marquart, Sebastian Łajszczewski i Jerzy Leyer.

Był hojny dla kościołów i ubogich. Żył w bardzo ciężkich czasach najazdów kozackich, tatarskich, szwedzkich, węgierskich. Według jego relacji z 1653 r.; 54 kościoły parafialne zostały obrabowane, a dziesięć – w tym również chełmską katedrę – zniszczono lub spalono, 36 księży zginęło, a 40 zmarło podczas zarazy. W 1648 r. w diecezji chełmskiej działały tylko 2 zbory braci polskich i 5 ewangelickich (przestały istnieć przed 1764 r.). Działalność biskupa koncentrowała się głównie na akcji charytatywnej. Troszczył się on o rozwój szpitali i przytułków, o chorych i kalek, o bezdomnych i wszystkich tych, których oczekiwali na pomoc. Wspierał w miarę posiadanych środków ubogie kościoły i parafie.

W 1647 roku poświęcił zbudowany z własnych środków barokowy kościół w Burzeninie, przy którym planował założyć klasztor oo. Bernardynów. Aktywnie uczestniczył w pracach parlamentu jako biskup chełmski w latach 16441657, W 1654 Stanisław Pstrokoński wysyłał do Krasnobrodu komisję, na czele której stał sufragan bp Mikołaj Świrski i po wysłuchaniu świadków uznawał prawdziwość objawień.

Zmarł 17 czerwca 1657 r. na Węgrzech.

Bibliografia

  • B. Kumor, Chełmska diecezja, w: Encyklopedia katolicka, t. III, Lublin 1985, szp. 128.
  • Marek Kokosiński, Chełmska diecezja łacińska 1359-1807. w; Propatria, czerwiec 2002, nr 1 (82)